(Tiếp theo phần 1)
Tiếng dép lẹp xẹp của anh Hùng vang trên sân gạch. Tôi kéo khóa áo khoác lên tận cổ, ép cuốn sổ sát vào hông, tay kia vẫn xách túi cam như chưa có chuyện gì xảy ra.
Mẹ cũng nhanh tay không kém. Bà thả vạt áo xuống, ngồi thẳng lưng, nụ c:ười đã trở lại trên m:ặt. Chỉ có bàn tay đặt trên đầu gối là vẫn run.
“Ủa, Thảo về đấy à?” Anh Hùng bước vào cửa, người còn nồng mùi xăng xe. “Sao không báo trước một tiếng?”
“Công ty nghỉ đột xuất, em tạt về thăm mẹ.” Tôi đặt túi cam lên bàn, giọng cố giữ cho đều. “Anh đi đâu về vậy?”
“À, anh ra… ra trên chợ huyện có chút việc.”
Anh né ánh mắt tôi. Tôi để ý thấy anh gầy đi, hai bên thái dương đã lấm tấm tóc bạc dù mới ba mươi tám. Chị Diệp bưng ly nước cam từ nhà sau lên, c:ười ngọt như chưa từng quát mẹ một câu.
“Em ở lại ăn cơm nhé, chị đi chợ mua thêm con cá.”
“Dạ thôi, em có hẹn rồi.” Tôi đứng dậy, cúi xuống nắm tay mẹ. “Mẹ ráng giữ sức khỏe, tuần sau con về.”
Mẹ gật đầu, mắt đỏ lên mà vẫn c:ười. Tay bà siết lấy tay tôi một nhịp, rất nhanh, rất mạnh. Tôi hiểu. Mẹ đang nói: đừng làm gì ở đây.
Tôi dắt xe ra khỏi cổng, chạy chừng hai trăm mét, dừng dưới gốc xoài đầu ngõ. Tim tôi đập mạnh đến mức phải ngồi im một lúc mới mở được khóa áo.
Cuốn sổ bìa nâu, giấy ố vàng, bút bi xanh, nét chữ nghiêng nghiêng của mẹ. Mẹ chỉ học hết lớp bốn, chữ xiêu vẹo, nhưng từng dòng đều ghi ngày tháng rõ ràng, như người cả đời quen đếm từng đồng.
“Ngày 3 tháng 4. Hết th:uốc huyết áp. Xin con Diệp tiền mua, nó bảo tháng này khó, chờ vài bữa.”
Tôi lật tiếp.
“Ngày 14 tháng 4. Thằng Hùng ngồi khóc ngoài bếp, khuya lắm. Mẹ hỏi, nó bảo không có gì. Mẹ biết là có.”
“Ngày 5 tháng 5. Có ông đàn ông xăm hình con rắn trên tay đến nhà. Thằng Hùng đưa ông ấy cái phong bì dày. Con Diệp kéo mẹ vào nhà trong, dặn đừng ra.”
“Ngày 5 tháng 6. Ông ấy lại đến. Lần này con Diệp đưa phong bì. Mẹ nghe ông ấy gọi thằng Hùng là ‘chú em’, bảo ‘lãi tháng này đủ rồi, tháng sau nhớ đúng hẹn’.”
“Ngày 20 tháng 6. Chóng mặt, đ:au đầu dữ lắm. Nhờ bà Lan hàng xóm đo giùm, máy báo 180 trên 110. Bà Lan bắt mẹ đi khám. Mẹ không dám nói.”
Cứ thế, mỗi dòng một ngày, mỗi tháng một lần ông Sáu, cái tên mẹ ghi lại sau khi nghe chị Diệp gọi ông ấy trong bếp. Có những dòng chỉ vỏn vẹn vài chữ: “Xin th:uốc. Con Diệp bảo ráng.” Rồi đến gần đây: “Ngày 28 tháng 9. Uống nốt viên cuối cùng. Từ nay cố gắng chịu.”
Cổ họng tôi nghẹn lại. Tháng Chín đến giờ là hơn một tháng. Một người sáu mươi tư tuổi huyết áp cao, bỏ th:uốc hơn một tháng, đứng giữa nhà mà bị bảo “bỏ một bữa có ch:ết ai đâu”.
Giữa các trang, tấm ảnh trượt ra. Là ảnh in vội ở tiệm photo, màu hơi nhòe. Một tờ giấy kẻ ngang đặt trên mặt bàn gỗ, nét chữ tôi nhận ra ngay, nét chữ anh Hùng từ hồi anh còn kèm tôi học bài. Phía trên ghi: “Giấy v:ay tiền. Số tiền: 500.000.000 đồng. Lãi suất: 3%/tháng”. Phía dưới là chữ ký của anh. Bên cạnh tờ giấy, một bàn tay đàn ông xăm hình con rắn đang đè lên góc giấy.
Tôi nhẩm trong đầu như thói quen của người làm văn phòng. Năm trăm triệu nhân ba phần trăm. Mười lăm triệu mỗi tháng.
Mà bốn anh em chúng tôi góp mười sáu triệu.
Mười lăm triệu lãi, một triệu để mua th:uốc cho có.
Tôi ngồi dưới gốc xoài, tay run lên. Mặt sau tấm ảnh có dòng chữ mẹ viết: “Bà Lan chụp giúp. Chuyện này mẹ biết từ tháng Tư. Đừng trách anh con.”
Tôi lật tới trang cuối. Trang đó bị dán kín bằng băng keo trong, dán chằng chịt nhiều lớp, dày như niêm phong. Tôi định bóc thì điện thoại rung lên. Là tin nhắn nhóm gia đình, anh Hùng gửi: “Tiền th:uốc tháng này anh chuyển cho chị Diệp lo rồi nhé, mẹ vẫn yếu lắm, mấy đứa ráng giữ sức khỏe.”
Tôi nhìn dòng tin ấy rất lâu. Rồi tôi gấp cuốn sổ lại, nhét vào túi áo trong, quay xe.
Tôi không về thành phố. Tôi ghé hiệu th:uốc đầu ngõ, mua một chiếc máy đo huyết áp điện tử và đủ th:uốc huyết áp cho hai tháng theo tên th:uốc ghi trên vỉ rỗng. Trên đường quay lại, tôi nhắn vào nhóm riêng của ba chị em với thằng Nam, thằng Tú:
“Hai đứa thu xếp về quê ngay tối nay. Chuyện mẹ. Đừng nói với anh chị Hùng.”
Nam trả lời ngay: “Có chuyện gì vậy chị?”
Tú nhắn: “Em về liền.”
Lúc tôi dắt xe vào lại sân, chị Diệp đang đứng giữa nhà, hai tay chống hông, mặt hầm hầm.
“Ủa, em chưa đi à?”
“Em quên đồ.” Tôi không nhìn chị, đi thẳng vào phòng mẹ.
Mẹ nằm nghiêng trên giường, một tay đặt lên trán, môi tái đi so với lúc nãy. Tôi ngồi xuống cạnh bà, quấn vòng bít vào cánh tay gầy guộc, bấm máy.
Màn hình nhảy số rồi dừng lại.
190 trên 115.
Tôi nín thở. Chị Diệp đứng ngay sau lưng, giọng đanh lại: “Bà ấy già rồi, huyết áp lên xuống bình thường. Em đừng làm quá.”
“Chị đứng sang một bên.” Giọng tôi bình tĩnh đến mức chính tôi cũng ngạc nhiên. Tôi đỡ mẹ ngồi dậy, bà loạng choạng, vịn vào vai tôi. “Mẹ, con đưa mẹ đi bệnh viện.”
“Bệnh viện bệnh viện cái gì!” Chị Diệp chen vào. “Vào đó tốn bao nhiêu tiền em biết không? Uống th:uốc là xong…”
“Th:uốc nào? Vỉ th:uốc chị ném xuống bàn ban nãy à?” Tôi quay phắt lại. “Hơn một tháng nay mẹ không có viên th:uốc nào. Chị muốn mẹ ch:ết ngay trên giường này mới chịu hả?”
Chị Diệp há miệng, mặt tái dần. Ngay lúc đó anh Hùng từ ngoài vườn chạy vào, thấy mẹ mềm nhũn trong tay tôi, anh khựng lại.
“Mẹ! Mẹ làm sao vậy?”
Anh lao tới, nhưng tôi đã giơ tay chặn.
“Anh gọi xe. Ngay bây giờ.”
Anh Hùng nhìn tôi một giây, một giây rất dài. Rồi anh lao ra cổng, gọi người hàng xóm có xe bán tải chở rau. Mười phút sau, mẹ nằm ở ghế sau, đầu gối lên đùi tôi, anh Hùng ngồi trước, tay run đến mức cài dây an toàn mấy lần mới được.
Bệnh viện huyện chiều thứ Bảy vắng lặng. Bác sĩ trực là một người đàn ông trung niên, nghe tôi kể xong, đo lại huyết áp, tra hồ sơ cũ rồi nhìn thẳng vào mặt tôi, giọng không giấu được sự khó chịu.
“Người nhà để bà cụ ngưng th:uốc hơn một tháng? Với huyết áp này mà ở nhà thêm vài ngày là có thể đột quỵ. Cũng may đưa tới kịp.”
Tôi cúi đầu, không đáp. Bên cạnh, anh Hùng đứng chết trân, hai tay buông thõng, môi mấp máy. Mẹ được truyền th:uốc hạ áp, đưa lên phòng theo dõi. Khi y tá kéo rèm lại, tôi thấy bà quay mặt vào tường, vai khẽ rung.
Chín giờ tối, thằng Nam và thằng Tú đến. Nam từ chỗ làm ở Biên Hòa chạy xe máy hơn hai tiếng, áo còn ướt mồ hôi. Tú từ khu trọ ở thị xã, thở hồng hộc. Hai đứa đứng ở hành lang bệnh viện, nhìn tôi, rồi nhìn anh Hùng đang ngồi bệt dưới sàn cạnh cửa phòng bệnh, đầu cúi gằm. Chị Diệp ngồi ghế đối diện, hai tay xoắn vào nhau.
“Chuyện gì vậy chị Hai?” Tú hỏi.
Tôi không trả lời. Tôi lấy cuốn sổ trong túi áo ra, đặt xuống băng ghế giữa hành lang. Rồi đặt tấm ảnh ngay bên cạnh, quay mặt ra phía mọi người.
Cả hành lang im phăng phắc.
“Mẹ ghi từ tháng Tư.” Tôi nói chậm. “Mẹ hết th:uốc từ tháng Chín. Huyết áp lúc chiều là 190 trên 115. Hôm nay nếu em không về bất chợt, có thể sáng mai mình không còn nhìn thấy mẹ nữa.”
Tú chộp lấy cuốn sổ, đọc ngấu nghiến. Nam nhìn tấm ảnh, mặt trắng bệch. Chị Diệp bật dậy.
“Cô lấy đâu ra mấy thứ này? Cô lục đồ của mẹ à?”
“Mẹ đưa.” Tôi nhìn thẳng vào chị. “Chị có biết mẹ ghi gì không? Mẹ ghi ngày chị bảo mẹ ‘ráng chịu’. Ghi ngày ông Sáu đến lấy phong bì. Em nhẩm giùm chị nhé: năm trăm triệu, lãi ba phần trăm một tháng, là mười lăm triệu. Mỗi tháng bốn anh em em góp mười sáu triệu. Mười lăm triệu trả lãi, một triệu mua th:uốc. Đúng không?”
Anh Hùng ngẩng lên. Mặt anh xám ngoét.
“Thảo…”
“Anh nói đi.” Tôi cắt lời. “Nói trước mặt hai đứa nó, ngay bây giờ.”
“Anh… anh không…”
“Anh còn định chối?” Tôi nghe giọng mình run lên vì giận. “Giấy v:ay có chữ ký của anh. Ông Sáu có xăm con rắn trên tay, đứng ngay trước cổng nhà mình. Mẹ nằm kia, môi tái mét, mà tháng nào anh cũng nhắn ‘tiền th:uốc hết sạch rồi, mẹ vẫn yếu lắm’. Anh nhắn câu đó mà không thấy nghẹn à?”
Anh Hùng im lặng một lúc rất lâu. Rồi hai vai anh sụp xuống, cả thân hình cao lớn thu lại như đứa trẻ bị bắt quả tang. Anh bật khóc, tiếng khóc khô khốc, nghe như bị bóp nghẹt từ lâu lắm rồi.
“Anh bị lừa, Thảo ơi.”
Hành lang như đông cứng.
“Hồi đầu năm có người rủ anh hùn vốn mở vựa vật liệu. Nói chắc chắn có lời, chỉ cần bỏ ra năm trăm triệu là có phần. Anh không đủ tiền, anh đi v:ay ông Sáu, nghĩ vài tháng là gỡ lại. Anh đưa hết t:iền cho người đó, một tuần sau người ta biến mất. Không số điện thoại, không địa chỉ, không ai biết chạy đâu.” Anh vò đầu, giọng vỡ ra. “Anh không dám nói với mấy đứa. Anh là con trưởng, bố mất sớm, anh nói gì với mẹ, với các em? Anh sợ… anh xấu hổ. Ông Sáu bắt trả lãi mỗi tháng, trả trễ một ngày là phạt thêm. Anh trả hết lương, bán cả chiếc xe tải nhỏ. Vẫn không đủ.”
“Nên anh lấy t:iền th:uốc của mẹ.” Nam nói, giọng khàn đặc.
“Anh không định…” Anh Hùng ôm đầu. “Mỗi tháng thiếu một ít, anh nghĩ để dành đủ rồi trả lại. Mà càng trả, lãi càng lớn.”
Chị Diệp bước lên, giọng the thé mà đã mất hết khí thế.
“Anh Hùng nói thật đấy. Tôi biết. Tôi cũng bán sạch vàng cưới của tôi để trả lãi cho ông Sáu. Cô tưởng tôi muốn thế à? Ông ấy dọa nếu trễ hạn sẽ đến tận nhà, dọa cả mẹ. Tôi sợ! Tôi sợ ông ấy đến nhà thật, nên tôi… tôi mới gắt, mới bảo mẹ đừng đòi th:uốc nhiều…”
“Chị sợ ông ấy làm gì mẹ,” tôi nói, “nên chị bắt mẹ nhịn th:uốc?”
Chị Diệp cứng họng. Một lát sau chị ngồi sụp xuống ghế, úp mặt vào hai bàn tay.
“Tôi biết là sai.” Giọng chị lạc đi. “Nhưng tôi không biết làm cách nào khác.”
Tôi nhìn chị. Trong lòng tôi có hai điều cùng lúc: giận, và một chút xót. Cái xót nhỏ thôi, vì tôi cũng biết nỗi sợ có thể biến con người thành thứ mà họ không muốn thành. Nhưng xót không có nghĩa là tha.
“Còn mẹ thì sao?” Tú chợt hỏi, mắt vẫn dán vào cuốn sổ. “Mẹ ghi từ tháng Tư. Mẹ biết hết từ lúc đó?”
Không ai trả lời. Anh Hùng khẽ gật đầu, rất khẽ.
“Mẹ biết.” Chị Diệp nói thay anh. “Hồi đó mẹ bắt gặp anh Hùng khóc trong bếp, mẹ ép anh nói. Anh nói hết. Mẹ bảo… mẹ bảo đừng nói với mấy em. Nó là con trưởng, mất mặt với các em thì làm sao sống nổi. Mẹ bảo mẹ chịu được.”
Tôi đứng sững.
Cuốn sổ trong tay Tú rơi xuống đùi nó. Tôi nhìn cánh cửa phòng bệnh khép hờ, nhớ lại dòng chữ nghiêng nghiêng: “Uống nốt viên cuối cùng. Từ nay cố gắng chịu.”
Mẹ không phải nạn nhân thụ động. Mẹ đã biết mọi thứ, và mẹ tự chọn nhịn. Một người mẹ sáu mươi tư tuổi, huyết áp cao ngất ngưởng, tự đẩy mình đến mép vực để con trai cả khỏi phải xấu hổ trước các em.
Tôi nuốt xuống thứ gì đó mặn chát trong cổ họng, quay sang nhìn anh Hùng.
“Anh Hùng. Em hiểu anh bị lừa. Em hiểu anh sợ. Nhưng anh nghe cho rõ.” Tôi nói từng chữ. “Nếu hôm nay mẹ ra đi, anh có thể nói với mẹ câu nào? Anh xấu hổ với các em, nên anh để mẹ chịu thay?”
Anh Hùng gục xuống nền gạch, cả người run lên.
“Anh xin lỗi… Anh xin lỗi mấy đứa…”
Tôi hít một hơi thật sâu, lấy điện thoại ra.
“Giờ em nói ba điều, anh chị nghe cho kỹ.”
Cả hành lang im lặng.
“Một. Từ tháng sau, không ai chuyển t:iền vào tài khoản chị Diệp nữa. Em sẽ mở tài khoản riêng đứng tên mẹ, bốn anh em vẫn góp, nhưng thẻ và sao kê do em và thằng Tú giữ, mỗi tháng báo cáo vào nhóm. Th:uốc của mẹ em đã mua đủ hai tháng, từ nay mua ở đâu, bao nhiêu, có hóa đơn.”
Chị Diệp mím môi, không phản đối.
“Hai. Em là dân văn phòng, em biết đọc hợp đồng. Lãi ba phần trăm một tháng là ba mươi sáu phần trăm một năm. Bộ luật Dân sự quy định mức lãi tối đa là hai mươi phần trăm một năm, phần vượt quá không có hiệu lực. Em sẽ nhờ luật sư xem lại toàn bộ khoản v:ay này. Ông Sáu thu lãi vượt mức trong bao lâu, bao nhiêu, em sẽ tính ra. Nếu ổng dọa dẫm đến nhà, em sẽ báo công an. Từ nay anh không phải một mình đối mặt với ổng nữa.”
Anh Hùng ngẩng phắt lên, mắt đỏ hoe, nhìn tôi như người sắp ch:ết đuối vừa nhìn thấy một cây gậy.
“Ba.” Giọng tôi mềm xuống một chút. “Anh phải cùng bọn em ngồi lại, nói hết với mẹ. Không giấu nữa. Tiền gốc anh còn nợ, bọn em sẽ cùng tính cách trả. Nhưng anh phải tự đứng ra nhận, không để mẹ nhận thay, không để ai nhịn thay anh.”
Tú bước tới ngồi xuống cạnh anh Hùng, vỗ nhẹ lên vai anh, mắt cũng đỏ.
“Anh Hai nói đúng. Anh nói sớm, em đã lo cùng anh. Có gì đâu mà phải giấu.”
Anh Hùng gật đầu, nước mắt chảy ròng. Chị Diệp đứng dậy, bước chậm tới cửa phòng bệnh, đặt tay lên cánh cửa nhưng không dám mở.
“Thảo.” Chị nói không quay lại. “Cho chị vào xin lỗi mẹ.”
Tôi nhìn bóng lưng chị một lúc rồi gật đầu.
Cánh cửa mở ra, ánh đèn vàng hắt lên người chị. Mẹ nằm đó, mắt mở, đã nghe hết từ lâu. Chị Diệp quỳ xuống bên giường, nắm lấy bàn tay đang cắm kim truyền của mẹ.
“Mẹ, con xin lỗi mẹ. Con ác với mẹ, con xin lỗi…”
Mẹ không nói gì. Bà đưa bàn tay còn lại lên vuốt tóc chị, từng cái, chậm rãi. Tôi đứng ở cửa nhìn cảnh đó, sống mũi cay xè.
Gần một giờ sáng, hành lang bệnh viện vắng, chỉ còn tiếng máy truyền dịch tí tách. Tôi ngồi một mình trên băng ghế, cuốn sổ nằm trên đầu gối.
Còn một thứ tôi chưa đọc. Trang cuối, bị dán chằng chịt bằng băng keo trong. Mẹ viết thêm chữ lên lớp băng keo, nét xiêu vẹo: “Đừng bóc khi anh con còn ở đó.”
Tôi nhìn quanh. Anh Hùng đang ngồi cạnh giường mẹ, ngủ gục. Nam đi mua nước ngoài cổng. Tú ngủ thiếp trên ghế.
Tôi lấy móng tay cậy mép băng keo, bóc từng lớp một. Dưới lớp giấy dán, mẹ chỉ viết đúng hai dòng, một dãy số điện thoại và một câu ngắn.
“Gọi số này. Người này biết ai đã rủ thằng Hùng hùn vốn.”
Tim tôi đập mạnh. Tôi bấm từng con số vào điện thoại, ngón tay hơi run, đưa máy lên tai.
Chuông đổ một hồi.
Ngay lúc đó, ở đầu kia hành lang, tiếng nhạc chuông vang lên, rất khẽ, rất quen. Âm thanh đó phát ra từ chiếc điện thoại trong túi áo khoác của thằng Nam, vừa xách túi nước bước vào, đứng sững ngay lối cầu thang.
Nó nhìn thấy tôi. Nhìn thấy máy điện thoại áp bên tai tôi. Và mặt nó trắng bệch.
Chuông điện thoại trong tay tôi vẫn đổ. Ở đầu hành lang, chuông trong túi áo thằng Nam cũng đổ, hai âm thanh lệch nhau nửa nhịp, nghe như tiếng vọng của nhau.
Tôi bấm tắt máy. Tiếng chuông bên kia tắt theo.
Túi nước trong tay Nam rơi xuống nền gạch, lăn đến sát chân tôi. Nó không nhặt. Nó đứng đó, cổ họng chuyển động, mắt dán vào màn hình điện thoại của tôi như dán vào một bản án.
“Ra cầu thang.” Tôi nói khẽ, đủ để chỉ mình nó nghe. “Đừng làm anh Hai tỉnh giấc.”
Cầu thang thoát hiểm của bệnh viện huyện sực mùi thuốc sát trùng trộn với mùi ẩm mốc. Bóng đèn tuýp nhấp nháy trên đầu. Nam đứng dựa lưng vào tường, hai tay buông thõng, vai thu lại như đứa trẻ bị gọi lên bảng.
“Số này của em?” Tôi giơ màn hình có dãy số mẹ viết.
“Dạ… sim thứ hai.” Giọng nó khản đặc. “Em dùng riêng để liên lạc với… người đó.”
“Người nào?”
Nó nhắm mắt.
“Quân. Thằng rủ anh Hai hùn vốn là bạn em. Là em dắt nó tới.”
Dù đã đoán trước, tôi vẫn thấy máu dồn lên đầu. Tôi hít một hơi thật sâu, đếm đến ba, như cách tôi vẫn làm mỗi khi đối chiếu một bảng số liệu sai.
“Nói từ đầu. Nói hết. Đừng bỏ chi tiết nào.”
Nam gật, mắt vẫn nhắm.
“Quân là bạn cùng xưởng cơ khí với em ở Biên Hòa, lớn hơn em hai tuổi. Hồi đầu năm nó kể cậu ruột nó đang mở vựa vật liệu ở Bình Dương, cần người hùn vốn, lãi chia theo tháng. Em tin. Em hùn trước chín mươi triệu, toàn bộ tiền em để dành ba năm.”
“Chín mươi triệu.” Tôi lặp lại. Em trai tôi lương chưa tới mười triệu một tháng.
“Hai tháng đầu nó trả lãi đều, mỗi tháng ba triệu. Em mừng quá, kể với anh Hai.” Giọng nó vỡ ra. “Anh Hai hỏi kỹ lắm, em còn nói chắc như đinh đóng cột: ‘Em hùn rồi, có lãi thật anh ạ’. Chị Hai, em là người nói câu đó.”
Tôi im lặng. Nam mở mắt, nước mắt đã chảy xuống tới cằm.
“Tháng thứ ba, Quân biến mất. Số điện thoại thành thuê bao, phòng trọ có người khác dọn vào. Em tìm khắp nơi. Em không dám nói với ai. Anh Hai gọi hỏi, em bảo đang liên lạc. Rồi anh Hai v:ay ông Sáu, em biết, vì anh Hai gọi em khóc. Em nghe mà muốn ch:ết.” Nó nuốt khan. “Em chỉ biết làm một việc, là cứ chuyển đủ bốn triệu mỗi tháng. Em nhịn ăn sáng, nhịn cà phê. Em tưởng nhịn vậy là chuộc được lỗi.”
“Mẹ biết chuyện của em không?”
“Dạ.” Nó cúi đầu. “Tháng Bảy em về, ngồi khóc ngoài bậc thềm, mẹ ra hỏi. Em kể hết. Mẹ vuốt đầu em, nói em cũng là nạn nhân. Mẹ bảo em đưa cho mẹ số sim này, phòng khi… phòng khi có người cần gặp em. Mẹ dặn em đừng nói với anh Hai, anh em sẽ càng nhục.” Nó bật khóc thành tiếng. “Mẹ còn bảo em kể với chị. Nhưng em hèn, em không dám.”
Tôi nhìn thằng em hai mươi chín tuổi, người từng được tôi dắt tay đi học, giờ đang nức nở giữa cầu thang thoát hiểm. Cơn giận trong tôi xẹp xuống một nửa, nửa còn lại chuyển thành thứ gì đó nặng hơn.
“Nam.” Tôi nói. “Em sai ở chỗ im lặng. Không phải ở chỗ bị l:ừa. Bị l:ừa thì ai cũng có thể bị.”
Nó gật đầu như người sắp ngã.
“Còn tấm ảnh lúc nãy?” Tôi hỏi tiếp. “Chị thấy mặt em trắng bệch khi nhìn nó. Em biết bàn tay xăm rắn đó?”
Nam ngẩng phắt lên. Cả người nó run lên, nhưng lần này không phải vì khóc.
“Chị Hai, em biết bàn tay đó.”
Nó móc điện thoại thường ra, lướt rất nhanh, tay run đến mức trượt mấy lần. Rồi nó đưa màn hình cho tôi.
Một tấm ảnh đám cưới ở sân nhà ai đó, bàn tiệc kê dưới rạp bạt đỏ. Giữa bàn là một thằng con trai đeo kính, cười toe, Nam đứng cạnh nó, vai kề vai. Ở mép ảnh, một người đàn ông tầm năm mươi tuổi đang nâng ly. Cổ tay áo xắn lên, lộ ra hình con rắn xanh quấn quanh cẳng tay.
“Đám cưới em họ Quân, năm ngoái, em đi cùng. Quân giới thiệu đó là cậu Sáu. Cậu ruột, người mở vựa vật liệu.” Giọng Nam nghẹn lại. “Em chụp ảnh chung, không để ý. Lúc nãy thấy tờ giấy v:ay có cái tay đó, em mới… Chị Hai, ông Sáu cho anh Hai v:ay là cậu ruột thằng Quân.”
Tôi đứng sững. Nhiều mảnh ghép trong đầu tôi chợt khớp lại, cạch một tiếng, như khi tìm ra con số lệch trong một bảng quyết toán đã làm cả tuần.
Quân rủ hùn vốn vào một vựa vật liệu không có thật. Người bị rủ không đủ tiền thì đi v:ay. Mà người cho v:ay sẵn sàng, nhanh, lãi cao, lại chính là cậu của kẻ rủ.
“Họ dựng cả cái bẫy.” Tôi nói chậm rãi. “Một đứa dụ, một ông cho v:ay. Tiền gốc vào túi Quân, tiền lãi vào túi ông Sáu, còn người trúng bẫy thì gánh nợ.”
“Trong tin nhắn…” Nam run tay, mở Zalo. Nó kéo ngược lên hàng trăm tin, đến một đoạn tháng Ba. Tin của Quân: “Anh Hùng thiếu thì cứ qua cậu em v:ay, cậu em cho lãi mềm, nhanh gọn, không phải thế chấp gì. Anh em mình chia nhau.” Tin của Nam hồi đó chỉ vỏn vẹn: “OK anh, để em nói anh Hai.”
“Hồi đó em đọc mà không hiểu hết, em tưởng nó giúp…” Nam gục đầu vào tay. “Em ngu quá, chị Hai ơi.”
“Em không ngu.” Tôi đặt tay lên vai nó. “Em tin bạn. Ngu là người cố ý đào hố. Đưa điện thoại đây, chị chụp hết đoạn này.”
Tôi chụp màn hình từng đoạn, gửi sang máy mình, rồi sao lưu thêm lên thư điện tử. Nam đưa tôi luôn ảnh chụp màn hình chuyển khoản mà anh Hùng gửi cho nó hôm đó để báo “anh chuyển rồi”, kèm tên tài khoản nhận: Trần Minh Quân, số tài khoản đủ mười ba chữ số.
“Chị cần thêm gì nữa?” Nó hỏi, giọng đã bớt run.
“Chị cần em làm đúng một việc, ngày mùng Năm.”
Bốn ngày sau, mẹ được xuất viện.
Huyết áp xuống còn 140 trên 90, bác sĩ dặn phải uống thuốc đều đặn, tái khám mỗi tháng, tuyệt đối không được ngưng. Tôi viết tất cả vào giấy, dán lên cánh tủ bếp. Thằng Tú cài báo thức trên điện thoại của mẹ, ngày ba lần, mỗi lần một tiếng chuông riêng.
Trong bốn ngày ấy, có ba chuyện xảy ra.
Chuyện thứ nhất, anh Hùng biết hết. Tôi để Nam tự nói. Nó đứng trước mặt anh Hai, nói từng chữ, không giấu chi tiết nào. Tôi tưởng anh Hùng sẽ nổi giận, nhưng anh chỉ ngồi im rất lâu, rồi đưa hai tay ôm lấy đầu em trai, như hồi Nam còn nhỏ bị bạn bắt nạt.
“Anh cũng tham.” Anh nói, giọng khàn đặc. “Em chỉ nói có lãi, còn anh nghe thấy lãi thì mắt sáng lên. Không phải lỗi mình em.”
Hai thằng đàn ông, ba mươi tám và hai mươi chín tuổi, ôm nhau khóc giữa sân bệnh viện, mặc cho y tá đi ngang liếc nhìn.
Chuyện thứ hai, tôi nhờ chị Mai, bạn đại học của tôi làm luật sư ở thành phố, xem toàn bộ giấy tờ. Chị đọc giấy v:ay, đọc tin nhắn, nhìn ảnh đám cưới, rồi gật đầu.
“Đủ để công an tiếp nhận tin báo về hành vi l:ừa đ:ảo chiếm đoạt tài sản. Phần lãi vượt hai mươi phần trăm một năm thì không có hiệu lực, em đã nắm đúng. Nhưng muốn bắt cả hai người khai ra mối liên hệ thì phải để họ tự nói trước mặt người có thẩm quyền.”
Chuyện thứ ba, Nam nhắn cho Quân bằng chiếc sim thứ hai, đúng nội dung tôi soạn: “Anh Hai em vừa bán được mảnh vườn, muốn trả dứt gốc lẫn lãi cho cậu Sáu trong ngày mùng Năm. Anh cho em mời cậu và anh về tận nhà, tiện thể em có đứa bạn muốn hùn vốn thêm.”
Quân trả lời sau đúng mười phút: “Ok. Mùng Năm anh với cậu qua.”
Mùng Năm, trời trở gió từ sáng. Mười giờ, trong sân nhà tôi đã đủ người. Mẹ ngồi trên chiếc ghế mây giữa nhà, lưng thẳng, khăn len quấn cổ. Anh Hùng đứng cạnh mẹ. Chị Diệp ngồi ở bậc thềm, hai tay đan chặt vào nhau, mặt tái nhưng không bỏ chạy. Nam và Tú đứng sau lưng tôi. Bà Lan hàng xóm ngồi ở hàng rào bên kia, giả vờ tỉa cây, thật ra điện thoại của bà đang kết nối với anh công an địa bàn, người tôi đã gặp hôm trước.
Chiếc xe hơi cũ màu đen dừng trước cổng lúc mười giờ mười lăm.
Ông Sáu bước xuống đầu tiên. Ông mặc áo sơ mi xanh xắn tay, cổ tay lộ con rắn xanh, đúng như trong ảnh. Sau lưng ông là thằng con trai đeo kính, cười toe toét, chính là thằng trong tấm ảnh đám cưới. Nam đứng cạnh tôi khẽ nuốt khan, nhưng không lùi.
“Tiền đâu?” Ông Sáu chìa tay, khỏi chào hỏi gì. “Nghe nói hôm nay trả dứt?”
“Dạ, chào chú.” Tôi bước lên. “Cháu là Thảo, em gái anh Hùng. Xin mời chú ngồi uống nước trước.”
“Uống nước làm gì. Nhà này hẹn hôm nay tính sổ.”
“Vâng, tính sổ.” Tôi đặt xuống bàn một tập giấy A4. “Cháu đã tính sẵn.”
Tôi đẩy tờ đầu tiên ra trước mặt ông.
“Khoản v:ay năm trăm triệu, lãi ba phần trăm một tháng. Anh cháu đã trả lãi tám tháng, mỗi tháng mười lăm triệu, tổng một trăm hai mươi triệu. Theo quy định, mức lãi tối đa là hai mươi phần trăm một năm, tức tám triệu ba trăm nghìn mỗi tháng. Tám tháng chỉ là sáu mươi sáu triệu sáu. Phần vượt là năm mươi ba triệu bốn, không có hiệu lực, phải trừ vào gốc. Số gốc còn lại là bốn trăm bốn mươi sáu triệu sáu.”
Ông Sáu nhìn tờ giấy, rồi nhìn tôi, mặt sầm xuống.
“Cô nói luật với tôi? Giấy v:ay có chữ ký, chữ nghĩa rõ ràng.”
“Chữ ký thì đúng, nhưng điều khoản lãi thì không.” Tôi bình tĩnh. “Còn một thứ nữa cháu muốn hỏi chú.”
Tôi lấy điện thoại, mở tấm ảnh đám cưới, đặt xuống bàn cạnh tờ giấy.
“Người đứng cạnh em trai cháu là anh Quân, cháu nghe anh Quân gọi chú là cậu Sáu. Có đúng không?”
Không khí trong sân đông cứng lại. Thằng con trai đeo kính cười đơ, mồ hôi bắt đầu rịn ở thái dương.
“Cậu… cậu Sáu của em à?” Nó cười gượng. “Em đâu có biết người này.”
“Nhưng em biết số tài khoản này.” Nam bước lên, giọng run mà dứt khoát. “Trần Minh Quân. Số tài khoản anh gửi cho anh Hai em để nhận năm trăm triệu hùn vốn. Anh còn nhớ tin nhắn anh bảo ‘anh Hùng thiếu thì cứ qua cậu em v:ay, anh em mình chia’ không?”
Mặt Quân từ đỏ chuyển sang trắng bệch. Ông Sáu quay phắt sang nhìn cháu, ánh mắt đầy tia máu.
“Mày nhắn cái gì?”
“Cậu, cháu… cháu không…”
“Hai người dựng nên một vựa vật liệu không có thật.” Tôi nói rõ từng chữ để cả sân đều nghe. “Người đến hùn vốn nếu không đủ tiền thì được cậu cho v:ay. Tiền gốc vào tay anh Quân, tiền lãi vào tay chú. Anh cháu không phải người duy nhất. Em cháu mất chín mươi triệu, chắc cũng không phải người cuối cùng.”
“Nói bậy!” Ông Sáu gầm lên, đập tay xuống bàn. “Cô có bằng chứng không? Mấy cái tin nhắn lẻ tẻ thì chứng minh được cái gì?”
“Chú Sáu.”
Giọng nói đó thấp, chậm, nhưng khiến cả sân quay lại. Là mẹ tôi. Bà nhìn thẳng vào ông, bàn tay đặt ngay ngắn trên đầu gối.
“Ông đến nhà tôi từ tháng Năm, mỗi tháng một lần, đứng ngoài hiên đòi t:iền con trai tôi. Ông dọa nếu trễ hạn sẽ vào tận nhà. Tôi nghe hết, tôi ghi hết. Tôi già, nhưng tôi chưa lẫn.”
Ông Sáu khựng lại.
“Hôm nay ông ngồi đây,” mẹ nói tiếp, “thì ông nghe tôi một câu. Con dâu tôi vì sợ ông mà bắt tôi nhịn th:uốc. Con trai tôi vì sợ ông mà giấu tôi suốt tám tháng. Cả cái nhà này sống trong sợ, mà ông gọi đó là cho v:ay.”
“Bà đừng nói tầm bậy…”
“Ông còn muốn nghe tôi nói thêm không?”
Mẹ quay sang nhìn anh Hùng, rồi nhìn chị Diệp. Giọng bà mềm xuống, nhưng từng chữ đều rõ.
“Hùng. Mẹ chịu được cực, mẹ chịu được đói, nhưng mẹ không chịu nổi con giấu mẹ. Mẹ biết con xấu hổ. Nhưng xấu hổ không đáng giá bằng một mạng người. Nếu hôm đó con thằng Thảo không về…” Bà dừng lại, môi run run. “Từ nay có chuyện gì, nói. Đừng để mẹ biết bằng cách đứng ngoài nhìn con khóc trong bếp.”
Anh Hùng quỳ xuống trước chân mẹ, hai vai rung lên. Chị Diệp cũng bật dậy, đi tới quỳ cạnh chồng. Bà Lan ngoài hàng rào khẽ đặt kéo tỉa xuống.
Chị Diệp lau mặt, ngẩng lên nhìn ông Sáu, giọng lần đầu không còn run.
“Ông Sáu, tôi không sợ ông nữa. Tôi từng bán vàng cưới trả lãi cho ông, tôi từng bắt mẹ chồng nhịn th:uốc vì sợ ông. Nhưng hôm nay tôi biết là mình bị dắt vào bẫy. Tôi sẽ khai hết với công an, từng lần ông đến, từng lời ông đe dọa.”
Ông Sáu quay người định bỏ ra xe. Quân cũng lùi theo. Nhưng vừa tới cổng, họ khựng lại.
Hai người đàn ông mặc áo thường phục đứng chắn ngay lối ra. Phía sau họ, một chiếc xe máy của công an địa bàn dừng lại.
“Hai anh cho chúng tôi xin phép làm việc một chút.” Người đi đầu giơ giấy tờ, giọng lịch sự mà không có chỗ để thương lượng. “Có tin báo liên quan đến hành vi l:ừa đ:ảo chiếm đoạt tài sản và đe dọa người khác.”
Ông Sáu mở miệng định cãi, nhưng ánh mắt dừng ở bà Lan hàng xóm, người vẫn giơ điện thoại vừa ghi âm vừa quay phim suốt từ lúc ông xuống xe. Rồi ông quay sang nhìn thằng cháu. Thằng Quân đứng đó, hai tay buông thõng, mồ hôi chảy ròng ròng, không dám nhìn ai.
Họ bị mời lên trụ sở ngay trong buổi sáng hôm đó. Chị Diệp, anh Hùng, Nam và tôi cũng đi theo để khai báo, mang theo cuốn sổ của mẹ, ảnh chụp tờ giấy v:ay, tin nhắn, sao kê chuyển khoản. Chị Mai đi cùng, ngồi bên cạnh tôi suốt buổi.
Kết quả không đến trong một ngày. Phải mất gần hai tháng để cơ quan điều tra xác minh xong. Quân bị tạm giữ để điều tra hành vi l:ừa đ:ảo, tài khoản bị phong tỏa. Trong số năm trăm triệu anh Hùng chuyển, thu hồi được hai trăm mười triệu, phần còn lại Quân đã tiêu hoặc chuyển đi, vẫn đang được truy xét. Chín mươi triệu của Nam cũng được ghi nhận vào hồ sơ như một khoản bị hại. Ông Sáu bị lập biên bản về hành vi đe dọa, thu lãi vượt mức, và bị buộc phải chấp nhận cách tính lại khoản v:ay theo đúng quy định pháp luật.
Sau khi trừ phần lãi vượt, số tiền thu hồi và các khoản đã trả, nợ gốc của anh Hùng còn khoảng một trăm hai mươi triệu. Bốn anh em ngồi lại với nhau một buổi tối, bàn bạc suốt hai tiếng. Cuối cùng quyết định thế này: anh Hùng tự trả sáu mươi triệu bằng tiền làm thêm, ba anh em còn lại chia nhau phần còn lại, mỗi tháng góp đều trong một năm, có sổ ghi chép, có báo cáo. Lần này không ai giữ tiền thay ai, tất cả đều minh bạch trong một cuốn sổ chung, tôi giữ, còn Tú giữ bản sao.
Anh Hùng bán nốt chiếc xe máy cũ, đi chạy xe giao hàng ban đêm. Chị Diệp mở sạp rau ngoài chợ huyện, sáng nào cũng dậy từ bốn giờ. Chị không còn gắt gỏng như trước nữa. Có hôm tôi về, thấy chị ngồi bóp chân cho mẹ trong phòng, hai người không nói gì nhiều, nhưng mẹ không còn giấu tay mỗi khi chị bước vào.
Một năm sau, vào một chiều đầu thu, tôi lại về quê.
Cổng nhà mở toang. Trong sân, thằng Tú đang tỉa lại giàn mướp, Nam thay bóng đèn ngoài hiên, nó đã tìm được việc mới ở xưởng gần nhà, không còn phải đi xa. Anh Hùng ngồi trước thềm sửa chiếc xe đạp cũ cho đứa cháu. Trong bếp, tiếng chị Diệp gọi mọi người ra ăn cơm, giọng nhẹ nhàng, như chưa từng quát ai trong căn nhà này.
Mẹ ngồi trên chiếc ghế mây giữa nhà, môi hồng hào, gương mặt hết phù. Trên bàn cạnh bà là máy đo huyết áp, vỉ thuốc còn nguyên mấy viên, và cuốn sổ bìa nâu gáy sờn mà tôi đã trả lại cho bà từ lâu.
“Mẹ uống th:uốc đúng giờ chưa?” Tôi hỏi, như mọi lần.
“Rồi, rồi.” Mẹ cười, mở sổ ra cho tôi xem. “Con đọc đi, mẹ ghi đủ.”
Tôi cầm lấy cuốn sổ. Những trang đầu vẫn là nét chữ xiêu vẹo của những tháng u ám. Nhưng ở những trang cuối, giọng văn đã khác.
Ngày 12 tháng 9. Huyết áp 130 trên 80. Uống th:uốc đủ ba lần. Con Diệp nấu canh bí, mẹ ăn hết hai chén.
Ngày 13 tháng 9. Thằng Tú về, mang theo mấy trái bưởi. Thằng Nam sửa xong cái quạt. Cả nhà ăn cơm đông đủ, vui lắm.
Tôi đọc đến dòng cuối, ngón tay khựng lại.
Ngày 14 tháng 9. Hôm nay mẹ không phải cố gắng chịu gì cả.
Tôi ngẩng lên nhìn mẹ. Bà đang nhìn ra sân, nơi nắng chiều đổ xuống vàng và ấm, nơi bốn đứa con của bà cùng ngồi quanh mâm cơm. Bà mỉm cười, đưa tay vỗ nhẹ lên mu bàn tay tôi.
“Ăn cơm đi con.”
Tôi gấp cuốn sổ lại, đặt lên bàn, rồi bước ra sân ngồi xuống bên cạnh các anh em của mình.
–HẾT–
